เคยมั้ยครับ... ตื่นเช้ามายินเสียงนาฬิกาปลุก แล้วความรู้สึกแรกที่วิ่งเข้ามาในหัวคือ ไม่อยากไปทำงานเลย?
พอเปิดโซเชียลมีเดียระหว่างเดินทาง ยิ่งหนักกว่าเดิม—เห็นเพื่อนรุ่นเดียวกันได้เลื่อนตำแหน่ง คนนั้นอายุน้อยร้อยล้าน คนนี้ลาออกไปเที่ยวรอบโลก ในขณะที่เรายังคงนั่งทำงานเอกสารเดิมๆ ประชุมยาวเหยียด แล้วเกิดคำถามในใจว่า "เรากำลังทำทั้งหมดนี้ไปเพื่ออะไรกันแน่?
ถ้าคุณกำลังรู้สึกแบบนี้... คุณไม่ได้ล้มเหลว และไม่ได้หมดไฟอย่างไร้เหตุผลครับ แต่คุณแค่กำลังหลงทางในโลกที่บังคับให้ทุกคน ต้องสำเร็จให้เร็วที่สุด
ข่าวดีคือ คุณไม่ต้องลาออกจากงานประจำ ไม่ต้องทิ้งเงินเดือนเพื่อออกไปตามหาตัวเอง เพราะปรัชญาโบราณของญี่ปุ่นอย่าง Ikigai (อิคิไก) สามารถนำมาใช้ "ชุบชีวิตการทำงานประจำ" ของคุณให้มีความหมายและมีความสุขขึ้นได้ทันทีตั้งแต่วันนี้ครับ
อิคิไก คืออะไรกันแน่?
คำว่า Ikigai (生き甲斐) เกิดจากการรวมคำว่า:
Iki (生き): การมีชีวิตอยู่
Gai (甲斐): คุณค่า หรือผลตอบแทน
รวมแล้วแปลว่า "เหตุผลที่คุณตื่นนอนในตอนเช้า"
แนวคิดนี้มีจุดเริ่มต้นจากเกาะโอกินาวา ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีคนอายุเกิน 100 ปีอาศัยอยู่มากที่สุดในโลก สิ่งที่นักวิจัยพบคือ คนที่นั่นไม่ได้มีเป้าหมายยิ่งใหญ่ระดับเปลี่ยนโลก แต่มันคือเรื่องเล็กๆ เช่น การได้ตื่นมาดูแลสวนผัก การทำอาหารอร่อยๆ หรือการได้พูดคุยกับเพื่อนบ้าน
สำหรับมนุษย์ออฟฟิศอย่างเรา อิคิไกไม่ใช่การต้องเป็น CEO หรือเจ้าของกิจการ แต่มันคือการ "ค้นพบความหมายเล็กๆ ในงานที่คุณทำอยู่ทุกวัน" เพื่อให้คุณตื่นขึ้นมาพร้อมพลังใจ ไม่ใช่ความเหนื่อยหน่าย
ทำไม "อิคิไก" ถึงสำคัญกับคนทำงานยุคนี้?
ในยุคที่เราโดนถั่งโถมด้วยคำว่า Overachieve, Burnout และภาพความสำเร็จหลอกตาบนหน้าจอ อิคิไกจะทำหน้าที่เป็น "เกราะป้องกันจิตใจ" ให้คนทำงานประจำผ่าน 3 ข้อนี้:
ลดการเปรียบเทียบชีวิต (Stop Comparing): คุณจะหยุดเอา "วันธรรมดาอันเหน็ดเหนื่อย" ของตัวเอง ไปเปรียบเทียบกับ "ภาพไฮไลต์" บนโซเชียลของคนอื่น เพราะคุณรู้ว่างานที่คุณทำมีคุณค่าในแบบของมัน
เปลี่ยนงานประจำให้เป็นสนามซ้อม (Job Crafting): งานประจำจะไม่ใช่แค่ "สิ่งที่ต้องทำแลกเงิน" แต่กลายเป็นพื้นที่ให้คุณได้ฝึกฝนทักษะและสร้างประโยชน์ให้คนอื่น
ป้องกันภาวะ Burnout: เมื่อคุณเห็นคุณค่าในสิ่งที่ทำ สมองจะมองเห็นผลลัพธ์มากกว่าความเหนื่อยล้า ความสุขเล็กๆ ในแต่ละวันจะกลายเป็นภูมิคุ้มกันความเครียดชั้นดี
ทำไม "อิคิไก" ถึงสำคัญกับคนทำงานยุคนี้?
Framework การค้นหาอิคิไกในงานประจำ (The 4 Circles of Office Life) ลองหยิบสมุดโน้ตบนโต๊ะทำงานขึ้นมา แล้วลองตั้งคำถามกับตัวเองผ่าน วงกลม 4 วง นี้ดูครับ
วงกลมที่ 1: What You Love (สิ่งที่คุณชอบในงาน)
ในบรรดางานทั้งหมดที่คุณทำ มีส่วนไหนที่คุณทำแล้วเพลินที่สุด?
อาจจะไม่ใช่งานทั้งหมด แต่อาจเป็นตอนที่ได้ออกแบบ Slide Presentation, ตอนที่ได้วางแผนระบบงาน, ตอนที่ได้นั่งคุยแก้ปัญหาให้เพื่อนร่วมทีม หรือตอนที่ได้เขียนสรุปรายงาน
วงกลมที่ 2: What You Are Good At (สิ่งที่คุณถนัด)
งานส่วนไหนที่คนในทีมมักจะเดินมาขอให้คุณช่วย หรือเห็นชื่อคุณแล้วชัวร์ว่างานนี้ออกมาดีแน่?
มันคือทักษะเฉพาะตัวของคุณ ไม่ว่าจะเป็นความละเอียดในการตรวจตัวเลข การสื่อสารที่เข้าใจง่าย หรือการประสานงานที่รวดเร็ว
วงกลมที่ 3: What You Get Paid For (เงินเดือนและรายได้)
งานที่คุณทำอยู่ให้ผลตอบแทนและสวัสดิการที่เลี้ยงดูชีวิตคุณได้
นี่คือวงกลมฐานรากที่ทำให้คุณมีความมั่นคง และเป็นตัวซัพพอร์ตให้คุณใช้ชีวิตได้อย่างไม่ต้องกังวลเรื่องค่าใช้จ่าย
วงกลมที่ 4: What The World Needs (งานของคุณช่วยใครได้บ้าง?)
ผลลัพธ์ของงานที่คุณทำ ช่วยลดภาระใคร ช่วยให้ชีวิตลูกค้าดีขึ้น หรือช่วยให้ทีมทำงานง่ายขึ้นอย่างไร?
ถ้าขาดวงกลมนี้ งานประจำจะกลายเป็นเรื่องน่าเบื่อทันที เพราะคุณจะรู้สึกเหมือนตัวเองเป็นแค่ "ฟันเฟืองที่ไม่มีใครสนใจ"
จุดที่วงกลมทั้ง 4 ซ้อนทับกัน นั่นแหละคือ "อิคิไกในงานประจำ" ของคุณ
3 ขั้นตอนปรับใช้อิคิไกในออฟฟิศวันพรุ่งนี้
ไม่ต้องรอเปลี่ยนงานใหม่ คุณสามารถสร้างอิคิไกในออฟฟิศเดิมได้ด้วยวิธีเหล่านี้ครับ
1. ปรับมุมมองต่องานเดิม (Job Crafting)
ลองเปลี่ยนวิธีคิดในหัว จาก "ฉันต้องมานั่งคีย์ข้อมูลส่งหัวหน้า" เป็น "งานคีย์ข้อมูลนี้ช่วยให้ทีมขายทำงานได้เร็วขึ้น และช่วยให้ลูกค้าได้รับสินค้าตรงเวลา" เมื่อคุณเชื่อมโยงงานชิ้นเล็กๆ เข้ากับ ผลกระทบที่มีต่อคนอื่น (Circle 4) คุณจะรู้สึกว่างานนั้นมีคุณค่าขึ้นทันที
2. หาจุดเด่นแล้วขยายมัน (Focus on Your Strengths)
ถ้าคุณรู้ว่าตัวเองถนัดเรื่องการทำข้อมูล (Circle 2) แต่ชอบเรื่องดีไซน์ (Circle 1) ลองเสนอตัวช่วยทำ Dashboard หรืองานนำเสนอของทีม ให้คุณได้ดึงสิ่งที่ชอบและถนัดมาใช้ในงานประจำมากขึ้น
3. ฉลองความสำเร็จเล็กๆ ทุกวัน (Celebrate Small Wins)
อิคิไกในออฟฟิศอาจเป็นเรื่องง่ายๆ อย่างการเคลียร์ Inbox จนหมด, การช่วยน้องในทีมแก้ปัญหาได้หนึ่งเรื่อง, หรือการได้กินกาแฟแก้วโปรดพร้อมคุยเรื่องสนุกๆ กับเพื่อนร่วมงานก่อนเริ่มงาน ยินดีกับเรื่องเล็กๆ เหล่านี้ในทุกวัน
ถึงเพื่อนวัยทำงาน... ที่กำลังรู้สึกหมดไฟและหลงทาง การที่เรายังตอบไม่ได้ว่า อิคิไกในชีวิตคืออะไร... ไม่ใช่เรื่องผิดเลยแม้แต่น้อยครับ
ชีวิตการทำงานไม่ใช่การวิ่งแข่งร้อยเมตรที่ทุกคนต้องถึงตำแหน่ง經理 หรือมีเงินล้านพร้อมกัน และความสำเร็จของมนุษย์ออฟฟิศก็ไม่ได้มีแค่เรื่องการได้เลื่อนขั้นเพียงอย่างเดียว
งานประจำที่คุณทำอยู่ทุกวันนี้ มันกำลังเลี้ยงดูชีวิตคุณ ให้ประสบการณ์ และสร้างคุณค่าให้คนอื่นในแบบที่คุณอาจมองไม่เห็น ค่อยๆ สังเกต ปรับเปลี่ยนมุมมองวันละนิด แล้วคุณจะพบว่า "ความหมายของการตื่นไปทำงาน" มันซ่อนอยู่ในสิ่งที่คุณทำอยู่ตรงหน้านี้เองครับ
ขอให้พรุ่งนี้เป็นอีกหนึ่งวันที่คุณตื่นไปทำงานด้วยหัวใจที่เบาสบายขึ้นครับ ขอบคุณครับ